Διακήρυξη του ανοικτού συνεδρίου φορέων πρόληψης και απεξάρτησης

Την Κυριακή 10 Δεκεμβρίου 2023 πραγματοποιήθηκε στην Αθήνα το Ανοικτό συνέδριο φορέων πρόληψης και απεξάρτησης με θέμα «H αντιμετώπιση της εξάρτησης στην Ελλάδα: Χθες, σήμερα, αύριο». Αυτή είναι η διακήρυξη του επιστημονικού προσωπικού των φορέων που συμμετείχαν.

Στάδιο Ειρήνης και Φιλίας, Αθήνα 10 Δεκεμβρίου 2023

Το επιστημονικό προσωπικό των φορέων πρόληψης και απεξάρτησης, οι συλλογικότητες των εργαζόμενων και των οικογενειών, η τιμητική, επιστημονική και η οργανωτική επιτροπή, καθώς και οι σύνεδροι του Ανοικτού Συνεδρίου Φορέων Πρόληψης και Απεξάρτησης Ομόφωνα διακηρύσσουμε τα παρακάτω:

Στο Ανοικτό Συνέδριο συνέκλιναν οι προσπάθειες, η δέσμευση και ο επιστημονικός κόπος των ανθρώπων του πεδίου της πρόληψης και της απεξάρτησης, οι οποίοι οικοδόμησαν τα τελευταία σαράντα χρόνια το εθνικό δίκτυο δωρεάν υπηρεσιών για την αντιμετώπιση των καταχρηστικών συμπεριφορών και του εθισμού στην Ελλάδα. Ένα δίκτυο που συνεχίζει να αναπτύσσεται και έχει εγχώρια και διεθνή επιστημονική αναγνώριση για την πληρότητα και την αποτελεσματικότητά του.

Σήμερα, πάνω από 500 σύνεδροι από όλη την Ελλάδα, άνθρωποι του πεδίου από ΟΛΕΣ τις θεραπευτικές προσεγγίσεις ανέδειξαν τις ιδιαιτερότητες και τη διαφορετικότητα των υφιστάμενων παρεμβάσεων. Αποτύπωσαντη σημερινή, πραγματική εικόνα του πεδίου των εξαρτήσεων, με τα επιτεύγματα, τις αδυναμίες και τις νέες προκλήσεις της.Παρουσίασαν το πολύπλευρο έργο των φορέων, τη διασύνδεσή τους στο πεδίο, τις καινοτομίες τους, τη σύνδεσή τους με τις τοπικές κοινωνίες, αλλά και τις ελλείψεις και τις δυσκολίες που αντιμετωπίζουν.

Κοινός τόπος όλων ότι οι άνθρωποι με πρόβλημα εξάρτησης, όσο κι αν έχουν κοινά χαρακτηριστικά, δεν είναιίδιοι μεταξύ τους. Και ότι τα προγράμματα πρόληψης και θεραπείας οφείλουν να είναι διαφορετικά και να προσαρμόζουν τις παρεμβάσεις τους στις ιδιαίτερες ανάγκες του καθένα και της καθεμιάς.

Αυτόαποτελεί σήμερα κατάκτηση της χώρας μας, χάρη στον πλουραλισμό των δημόσιων προγραμμάτων πρόληψης και θεραπείας,τα οποία καλύπτουν ευρύ φάσμα υπηρεσιών: από τα προγράμματα πρόληψης, την έγκαιρη παρέμβαση και τα «στεγνά» προγράμματα ψυχοκοινωνικής απεξάρτησης μέχρι τη μείωση της βλάβης και τα προγράμματα υποκατάστασης.

Αυτό είναι που εξασφαλίζει το σημερινό συνεχές της φροντίδας με ορίζοντα την κοινωνική ένταξη, την κοινωνική αλληλεγγύη, την καταπολέμηση του στίγματος και του κοινωνικού αποκλεισμού, της αντίληψης, κυρίως, ότι η εξάρτηση είναι δρόμος χωρίς επιστροφή.

Σήμερα, οι γενικευμένες αλλαγές στην παραγωγή, στη διακίνηση, στη χρήση και στην εξάρτηση από ψυχοδραστικές ουσίες, οι μεταβολές στο προφίλ όσων αντιμετωπίζουν πρόβλημα εξάρτησης, οι νέες συνθετικές ουσίες, επιβάλλουν έρευνα, αξιολόγηση, εποπτεία, εκπαίδευση, ώστε να ενισχυθεί το σύστημα  παροχής υπηρεσιών πρόληψης και θεραπείας της απεξάρτησης. Απαιτούν επεξεργασία νέων απαντήσεων και συνέργειες.

Μπροστά σε αυτές τις προκλήσεις η κυβέρνηση αποφασίζει τη διάλυση του υπάρχοντος δικτύου υπηρεσιών πρόληψης και απεξάρτησης, καταργώντας τις υπάρχουσες δομές και υπηρεσίες. Καταργούνται το ΚΕΘΕΑ, ο ΟΚΑΝΑ, και τα προγράμματα απεξάρτησης του ΕΣΥ, και αντικαθίστανται από έναν αθηνοκεντρικό και υδροκέφαλο φορέα με την επωνυμία Εθνικός Οργανισμός Πρόληψης και Αντιμετώπισης των Εξαρτήσεων (ΕΟΠΑΕ). Η παρέμβαση αυτήδιαλύει ένα δίκτυο με παγκόσμια εύσημα, του οποίουτα θεραπευτικά αποτελέσματα είναι από τα καλύτερα στην Ευρωπαϊκή Ένωση και το οποίο στελεχώνεται από επιστημονικό και διοικητικό προσωπικό πολύ υψηλού επιπέδου και ευρύτατης εμπειρίας. Και όλα αυτά σε μια χώρα η οποία, χάρη και στη συμβολή των Κέντρων Πρόληψης των Εξαρτήσεων και Προαγωγής της Ψυχοκοινωνικής Υγείας, έχει από τα μικρότερα ποσοστά εισόδου στη χρήση ναρκωτικών ουσιών στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Με τον ΕΟΠΑΕ η ανθρωποκεντρική προσέγγιση, που μέχρι σήμερα χαρακτήριζε τις υπηρεσίες πρόληψης και θεραπείας στη χώρα μας, εκπίπτει σε κλινοκεντρική και νοσοκομιοποιημένη διαχείριση.Χωρίς να έχει αξιολογηθείκαι να αναγνωρίζεται η προσφορά του υφιστάμενουδικτύου υπηρεσιών, χωρίς κανέναν διάλογο με την επιστημονική κοινότητα, τους θεσμικούς φορείς, τους εργαζόμενους στο πεδίο, τις συλλογικότητες των ληπτών υπηρεσιών, την κοινωνία γενικότερα, το νομοσχέδιο για τον ΕΟΠΑΕ σαρώνει ένα ζωντανό και πολυφωνικό δίκτυο υπηρεσιών, ριζωμένο στις τοπικές κοινωνίες.

Η καταστροφική πολιτική που εφαρμόστηκε στην ψυχική υγεία, με άξονα τη νεοφιλελεύθερη προσέγγιση των οικονομικών της υγείας και την αρχή του κόστους/οφέλους, επεκτείνεται με το νέο νομοσχέδιο και στη λειτουργία των δομών πρόληψης και αντιμετώπισης των εξαρτήσεων. Με άλλα λόγια, η οικονομία μπαίνει πάνω από τον άνθρωπο, και παραμερίζεται η σημασία  της ποιότητας των υπηρεσιών και το μοντέλο ολιστικής φροντίδας που τόσα χρόνια ακολουθούμε με μεγάλη επιτυχία.

Καταργείται ο θεραπευτικός πλουραλισμός, η θεραπευτική σχέση και το θεραπευτικό συνεχές. Η επανένταξη αποκόπτεται από τη θεραπεία και υποβαθμίζεται η υποστήριξη της οικογένειας και των σημαντικών άλλων.

Καταργείται η ελεύθερη επιλογή θεραπευτικού προγράμματος μεθόδου, αφού το εξαρτημένο άτομο θα παραπέμπεται για θεραπεία από «ειδική επιτροπή», όπου αυτή θα κρίνει. Υπονομεύεται έτσι η αποτελεσματικότητα, γιατί η μη επιλογή της θεραπείας είναι, πολλές φορές, συνυφασμένη με αρνητικό θεραπευτικό αποτέλεσμα.

Καταργείται η ιστορία της απεξάρτησης, αφού οι επωνυμίες των προγραμμάτων και των μονάδων ήταν η ταυτότητα του θεραπευτικού τους χαρακτήρα και ο τρόπος με τον οποίον έγιναν γνωστές και αγκαλιάστηκαν από την ελληνική κοινωνία.

Η απεξάρτησηιατρικοποιείται και χάνει τον κοινωνικό της χαρακτήρα. Υποτιμάται ο κεντρικός ρόλος των κοινωνικών και οικονομικών παραμέτρων που ευνοούν τους εθισμούς και τις εξαρτήσεις,και η ενεργητική συμμετοχή του ίδιου του ατόμου στη θεραπευτική διαδικασία.Παραβλέπεταιότι η ολιστική αντιμετώπιση της εξάρτησης είναι υπόθεση όλης της κοινωνίας και όχι μόνο των ειδικών.

Ο νέος φορέας (ΕΟΠΑΕ), που θα είναι Ν.Π.Ι.Δ., δεν θα υποστηρίζει την πολυμορφία των θεραπευτικών προτάσεων και προσεγγίσεων, αφού θα είναι αποκομμένος από τις τοπικές κοινωνίες και τις ανάγκες τους. Θα συρρικνώσει τις σημερινές δημόσιες και δωρεάν υπηρεσίες πρόληψης και θεραπείας, και θα δημιουργήσει τον απαιτούμενο χώρο για την είσοδο ιδιωτών. Μέσω του ΕΟΠΑΕ εντάσσονται στο πεδίο των εξαρτήσεων ιδιωτικοί φορείς,η συντριπτική πλειονότητα των οποίων λειτουργεί μέχρι σήμεραπαράνομα. Έτσι, οι ιδιωτικοί φορείς νομιμοποιούνται, διατηρούντην αυτοτέλειά τους (τη στιγμή που τη χάνουν οι εγκεκριμένοι δημόσιοι φορείς του Ν. 4139/201)  και αποκτούν τη δυνατότητα να αναπτύσσονται σε βάρος των τελευταίων, χρηματοδοτούμενοι από τον κρατικό προϋπολογισμό και ευρωπαϊκά κονδύλια. Η απεξάρτηση ιδιωτικοποιείται.

Με τον ΕΟΠΑΕ οι μονάδες απεξάρτησηςτων δημόσιων νοσοκομείων (18ΑΝΩ στο ΨΝΑ, ΙΑΝΟΣ, ΑΡΓΩ, ΜΕΘΕΞΙΣ στο ΨΝΘ, ΔΙΑΠΛΟΥΣ ΓΝΚ), αποσπώνται από το ΕΣΥ, και μετατρέπονται από ΝΠΔΔ σε ΝΠΙΔ. Το ΕΣΥ συρρικνώνεται περαιτέρω.

Ειδικά τα Κέντρα Πρόληψης των Εξαρτήσεων και Προαγωγής της Ψυχοκοινωνικής Υγείας χάνουν κάθε θεσμική συνέχεια και οποιοδήποτε ρυθμιστικό πλαίσιο λειτουργίας,  χωρίς να απαντάται το δυσεπίλυτο θέμα των εργασιακών σχέσεων των εργαζομένων σε αυτά.

Με το νομοσχέδιο για τον ΕΟΠΑΕ αλλάζει η σύνθεση της Εθνικής Συντονιστικής Επιτροπής για την Αντιμετώπιση των Εξαρτήσεων του νόμου 4139/2013,στην οποία σήμερα μετέχουν οι υπό κατάργηση και συγχώνευσηεγκεκριμένοι φορείς πρόληψης και θεραπείας. Με τον τρόπο αυτόν, καταλύεται αυτομάτως ο συμμετοχικός τρόπος συγκρότησης της εθνικής πολιτικής για τις εξαρτήσεις, χωρίς να έχει αξιολογηθεί, και αντικαθίσταται από μια παγκοσμίως πρωτότυπη θεσμική μονοκρατορία.

Ο εκάστοτε Πρόεδρος του ΕΟΠΑΕ χρίζεται και Πρόεδρος της νέας Εθνικής Συντονιστικής Επιτροπής, αναλαμβάνοντας τον ρόλο και του Εθνικού Συντονιστή. Αυτό καθιστά  τον ΕΟΠΑΕ έναν φορέα που, ταυτόχρονα, θα σχεδιάζει, θα εφαρμόζει, θα υλοποιεί και θα αξιολογεί τον εαυτό του.

Ο ΕΟΠΑΕ θα διοικείται από διορισμένες διοικήσεις, διορισμένους διευθυντές, διορισμένα μέλη στην Επιστημονική του Επιτροπή, χωρίς εκπροσώπηση των ειδικών επιστημόνων του πεδίου που υπηρετούν σήμερα στους εγκεκριμένους φορείςκαι χωρίς να δίνεται φωνή στους λήπτες των υπηρεσιών.

Για τους παραπάνω λόγους, το σώμα του Ανοικτού Συνεδρίου Φορέων Πρόληψης και Απεξάρτησης ομόφωνα ζητά την απόσυρση του σχεδίου νόμου για τον ΕΟΠΕΑ
και την έναρξη ενός ουσιαστικού εθνικού διαλόγου για την αντιμετώπιση των εξαρτήσεων στη χώρα μας στο πλαίσιο ενός δημόσιου και δωρεάν πλέγματος υπηρεσιών πρόληψης και θεραπείας.

Επιστημονικό προσωπικό των φορέων πρόληψης και απεξάρτησης – Σύλλογος Εργαζομένων ΚΕΘΕΑ – Σωματείο Εργαζομένων Κέντρων Πρόληψης – Ομοσπονδία Συλλόγων Οικογένειας ΚΕΘΕΑ (ΟΣΟΚΕΘΕΑ) – Σύλλογος Γονέων και Φίλων ΔΙΑΠΛΟΥΣ – Ενιαίος Σύλλογος Εργαζομένων Ψυχιατρικού Νοσοκομείου Αττικής – Σωματείο Εργαζομένων Ψυχιατρικού Νοσοκομείου Θεσσαλονίκης

Υπερασπιζόμαστε τη συνέχιση λειτουργίας του Κέντρου Πρόληψης “ΝΗΡΕΑΣ”

Το Κέντρο Πρόληψης των Εξαρτήσεων και Προαγωγής της Ψυχοκοινωνικής Υγείας Π.Ε. Κιλκίς «ΝΗΡΕΑΣ» μετά από 21 χρόνια δράσης κινδυνεύει, καθώς στο νέο σχέδιο  νόμου  του  Υπουργείου Υγείας, που πρόκειται να μπει σε διαβούλευση, με τίτλο  «Ολοκλήρωση της ψυχιατρικής μεταρρύθμισης» δεν υπάρχει πρόβλεψη για την ύπαρξη και λειτουργία των Κέντρων Πρόληψης.

Το Κέντρο   Πρόληψης “ΝΗΡΕΑΣ” αποτελεί μία από τις ελάχιστες δομές ψυχικής υγείας στην Περιφερειακή Ενότητα Κιλκίς, και το κλείσιμο του θα αφήσει μεγάλο κενό, καθώς καλύπτει πολλές ανάγκες του γενικού πληθυσμού και μάλιστα σε μια εποχή που τα προβλήματα ψυχικής υγείας ολοένα αυξάνονται.

Οι εργαζόμενες στο Κέντρο Πρόληψης «ΝΗΡΕΑΣ» έχοντας πάντα ως φάρο που μας καθοδηγεί τις αξίες του σεβασμού, της ελευθερίας, της αλληλεγγύης και της αξιοπρέπειας συνεχίζουμε να διεκδικούμε την παροχή δωρεάν υπηρεσιών πρόληψης των εξαρτήσεων και προαγωγής της ψυχοκοινωνικής υγείας. Οι άνθρωποι που συναντήσαμε όλα αυτά τα χρόνια, οι σχέσεις εμπιστοσύνης που καλλιεργήσαμε μαζί τους, η συνεργασία και η διασύνδεση μαζί τους εξακολουθούν να ενισχύουν το έργο και την προσπάθεια μας.

Οι παρεμβάσεις που σχεδιάζουμε και υλοποιούμε βασίζονται στον ομαδικό, βιωματικό τρόπο εκπαίδευσης, είναι είτε βραχείες είτε μακροχρόνιες και απευθύνονται σε γονείς, εκπαιδευτικούς όλων των βαθμίδων, έφηβους/-ες, παιδιά, κοινωνικούς επιστήμονες και φοιτητές/-τριες. Υλοποιούνται είτε μέσα στη σχολική κοινότητα είτε στην ευρύτερη κοινότητα. Επιπλέον, παρέχουμε ατομική συμβουλευτική βραχείας διάρκειας και παραπομπή σε κατάλληλα θεραπευτικά πλαίσια. Μόνο για τα τελευταία δυο έτη (2022 και 2023) εξυπηρετήσαμε 2102 και 1771 άτομα αντίστοιχα, τα οποία λειτουργούν πολλαπλασιαστικά στην κοινότητα, αριθμός όμως που δεν μπορεί να αποτυπωθεί με ακρίβεια. Για παράδειγμα όταν υλοποιούμε ένα βιωματικό σεμινάριο για γονείς, τα συμμετέχοντα άτομα είναι 20 αλλά τα άτομα που ωφελούνται είναι περισσότερα καθώς ο κάθε γονιός αλληλεπιδρά με τα άλλα μέλη της οικογένειας του, τα οποία με έμμεσο τρόπο γίνονται αποδέκτες των υπηρεσιών μας.

Συνεχίζουμε, λοιπόν, όπως κάναμε όλα αυτά τα χρόνια να ενισχύουμε το έργο της πρόληψης, με επιμονή, υπομονή και πίστη, χωρίς τυμπανοκρουσίες και φανφάρες, και ζητάμε τη συμπαράσταση και στήριξη σας, κάνοντας γνωστό όπου μπορείτε το μήνυμα μας για μια καθολική πρωτογενής πρόληψη.

Για να δείτε το ψήφισμα πατήστε εδώ

Ολοκλήρωση του σεμιναρίου: “Εφηβεία: τα πολλαπλά της πρόσωπα” για γονείς παιδιών εφηβικής  ηλικίας στο Κιλκίς

Ολοκληρώθηκε τη Δευτέρα 18 Δεκεμβρίου 2023 στο Κιλκίς το βιωματικό σεμινάριο για γονείς παιδιών εφηβικής ηλικίας με τίτλο: “Εφηβεία: τα πολλαπλά της πρόσωπα”, διάρκειας 22 ωρών. Στο σεμινάριο συμμετείχαν 11 γονείς. Στόχος του σεμιναρίου ήταν η υποστήριξη του γονεϊκού ρόλου των συμμετεχόντων/ουσών και η ενίσχυση των γονεικών δεξιοτήτων που συμβάλλουν στην πρόληψη των εξαρτήσεων και των εξαρτητικών συμπεριφορών και γενικότερα στην προαγωγή της ψυχοκοινωνικής υγείας.

Τα θέματα που διαπραγματεύτηκε η ομάδα είχαν να κάνουν με τις αλλαγές και τις ανάγκες των παιδιών κατά τη διάρκεια της εφηβείας, την αποδοχή και την κατανόηση, τα χαρακτηριστικά της λειτουργικής οικογένειας, τις αξίες, την οριοθέτηση, την επικοινωνία, την διαχείριση των συγκρούσεων, την αναγνώριση, έκφραση και διαχείριση των συναισθημάτων, την ενσυναίσθηση και την σεξουαλική αγωγή.

Στην τελευταία μας συνάντηση, φτιάξαμε τις “βαλίτσες” μας και αναστοχαστήκαμε πάνω σε αυτά που αποκομίσαμε από το σεμινάριο και κρατάμε ως χρήσιμα και βοηθητικά για τη συνέχεια του ταξιδιού μας στη ζωή αλλά και πάνω σε αυτά που αφήνουμε έξω από τις βαλίτσες μας, που μας είναι άχρηστα και μας βαραίνουν.

Ως χρήσιμα λοιπόν τα μέλη της ομάδας ανέφεραν ότι βάζουν μέσα στη βαλίτσα τους: τα συναισθήματα, την αισιοδοξία, τη συζήτηση, την ομαδικότητα, την καλύτερη αντιμετώπιση σε κάποια θέματα, την επικοινωνία, την ανταλλαγή απόψεων, την ενσυναίσθηση, την κατανόηση, την ηρεμία, την επιβράβευση, το σεβασμό, νέους στόχους, το μοίρασμα, τη χαρά, τα φωτεινά πρόσωπα της ομάδας, τη διαφορετικότητα, τη θετική σκέψη για τη συνέχεια, την υπομονή και τον καλύτερο χειρισμό καταστάσεων.

Ως μη βοηθητικά τα μέλη της ομάδας ανέφεραν ότι αφήνουν έξω από την βαλίτσα τους: τα στερεότυπα, τις προκαταλήψεις, το άγχος, την τιμωρία, τις ενοχές, το θυμό, την κριτική, τις φωνές, τα νεύρα, τις αντιπαραθέσεις, την εξουσία, την ανασφάλεια και την χαμηλή αυτοπεποίθηση.

Από τα ερωτηματολόγια αξιολόγησης φάνηκε ότι στην πλειοψηφία τους οι συμμετέχουσες βρήκαν το σεμινάριο πολύ ικανοποιητικό, οι προσδοκίες τους ικανοποιήθηκαν σε μεγάλο βαθμό, εμπλουτίστηκαν οι γνώσεις τους σε μεγάλο βαθμό, ήταν πολύ χρήσιμο για την ενίσχυση του γονεϊκού τους ρόλου και βοήθησε στη βελτίωση της θετικής αλληλεπίδρασης τους με τα άλλα μέλη της οικογένειας τους. Τέλος, το ατομικό τετράδιο δραστηριοτήτων που συνόδευε τις συναντήσεις και το έλαβαν σε έντυπη μορφή αξιολογήθηκε από την πλειοψηφία πολύ χρήσιμο.

Η συνάντηση έκλεισε με πολλή συγκίνηση αλλά και μέσα σε εορταστικό κλίμα, με πολύ όμορφα δώρα που μας πρόσφεραν μέλη της ομάδας.

«Πρόληψη είναι να επικοινωνείς…να επιλέγεις να ζεις.»

Το Πανελλήνιο Δίκτυο Φορέων Πρόληψης της Εξάρτησης πιστό στην παραπάνω φιλοσοφία, που έχει σκοπό να φέρνει κοντά τους ανθρώπους για να αναζητούν από κοινού επιλογές, που θα υπερασπίζονται τη ζωή μακριά από κάθε είδους εξαρτήσεις, επιλέγει να επικοινωνήσει στις τοπικές κοινότητες – λήπτες υπηρεσιών των φορέων, που το απαρτίζουν, τις αλλαγές που προωθούνται το τελευταίο διάστημα στην αντιμετώπιση των εξαρτήσεων στη χώρα μας… γιατί η πρόληψη είναι υπόθεση όλων μας!!!

Σε μια περίοδο που οι ψυχοπιεστικές κοινωνικές συνθήκες που ζούμε, απειλούν όλο και περισσότερο την ψυχική υγεία ανθρώπων της διπλανής πόρτας, και αποτελούν γόνιμο έδαφος για την υιοθέτηση κάθε είδους εξαρτητικών συμπεριφορών οι εμπλεκόμενοι φορείς- Υπ. Υγείας, δομές πρόληψης, θεραπείας, δομές ψυχικής υγείας κ.α.-  έχουμε μεγαλύτερη ευθύνη από ποτέ για το πλαίσιο που θα συνδιαμορφώσουμε, προκειμένου να στηρίξουμε την αναγκαία διεύρυνση αυτών των υπηρεσιών, αξιοποιώντας την επιστημονικά πρόσφατη τεκμηρίωση της εμπειρίας στην αντιμετώπιση των εξαρτήσεων. Οι τελευταίες ανακοινώσεις από θεσμικά πρόσωπα του Υπουργείου Υγείας, για τις διοικητικές αλλαγές που προωθούνται στους δύο αυτούς ευαίσθητους τομείς, χωρίς καμία προηγούμενη διαβούλευση, μας δημιουργούν σοβαρούς προβληματισμούς ως προς την διατήρηση της επιστημονικά τεκμηριωμένης αποτελεσματικής κοινοτικής προσέγγισης, που μέχρι τώρα εφαρμοζόταν στην αντιμετώπιση του κοινωνικού φαινομένου της εξάρτησης και στο τομέα της ψυχικής υγείας.

Αποτελεί μεγάλη ματαίωση για τους ανθρώπους που υπηρετούμε τόσα χρόνια σε δομές πρόληψης των εξαρτήσεων με μεγάλη ιστορία στο κοινοτικό έργο, να ακυρωνόμαστε και να καταργούμαστε χωρίς να λαμβάνουμε σαφή και τεκμηριωμένα επιχειρήματα σχετικά με τους λόγους, που οδηγούν σε αυτή την επιλογή ενός εθνικού υπεροργανισμού απομακρυσμένου από τις τοπικές κοινότητες και ανάγκες.

Συγκεκριμένα ο νέος Εθνικός Οργανισμός Πρόληψης και Αντιμετώπισης των Εξαρτήσεων (ΕΟΠΑΕ) προμηνύεται να απορροφήσει, όσους φορείς δραστηριοποιούνται μέχρι σήμερα στην πρόληψη και αντιμετώπιση των εξαρτήσεων. Ένα χωνευτήρι φιλοσοφιών, επιστημονικών προσεγγίσεων, μοντέλων διοικήσεων, που θα σβήσει από τον διεθνή επιστημονικό χάρτη όλους τους μέχρι σήμερα εγκεκριμένους φορείς (ΟΚΑΝΑ, ΚΕΘΕΑ, 18Ανω, ΑΡΓΩ κ.α). Η κατάργηση δομών δημιουργεί έντονη δυσαρέσκεια, ματαίωση και ακύρωση της πολυετούς προσπάθειας, που έχει γίνει σε έναν τόσο ευαίσθητο και απαιτητικό τομέα.

Επίσης, το κλίμα που έχει δημιουργηθεί, με ευθύνη κυρίως του Υπουργείου για τον τρόπο που μεθοδεύει τόσο σοβαρές αλλαγές, κλονίζει την εμπιστοσύνη της κοινότητας γενικότερα στον χώρο, εντείνει την ανασφάλεια και την δυσφορία ενισχύοντας τους κοινωνικούς παράγοντες, που ευνοούν την χρήση και την εξάρτηση. Πρόκειται για έναν Οργανισμό που θα δίνει έμφαση στην μείωση της βλάβης- ενίσχυση προγραμμάτων υποκατάστασης εντός του συστήματος υγείας- και θα προκρίνει το ιατρoκεντρικό σε βάρος του διεθνώς καταξιωμένου ψυχοκοινωνικού μοντέλου στην αντιμετώπιση των εξαρτήσεων. Ένα συγκεντρωτικό Νομικό Πρόσωπο Ιδιωτικού Δικαίου με περιορισμένη ετήσια κρατική χρηματοδότηση, και τη συμπλήρωση της με « δωρεές, κληρονομιές, κληροδοτήματα, εισφορές και επιχορηγήσεις από τρίτους», ευρωπαϊκά κονδύλια κ.α, όπου ένας από τους ιδρυτικούς σκοπούς του είναι « η ενθάρρυνση, ο συντονισμός και η εποπτεία κάθε ιδιωτικής πρωτοβουλίας». Ένα νομοσχέδιο σχεδιασμένο να απορρίψει με απροκάλυπτο τρόπο κάθε βασική αρχή αποτελεσματικότητας των προγραμμάτων αυτών, όπως η ολιστική προσέγγιση, η αυτενέργεια των φορέων που καλλιεργούν τη σύνδεση με τις τοπικές κοινωνίες, η επιλογή στη θεραπεία, κάνοντας διαφανές το σκεπτικό «κόστους-οφέλους» που το διέπει.

Το έργο των Κέντρων Πρόληψης συμβαδίζει με τις Ευρωπαϊκές Προδιαγραφές Εφαρμογής Προγραμμάτων Πρόληψης και έχει σημαντικό αποτύπωμα σε κάθε κοινότητα που υπηρετούν, πρόκειται να καταρρεύσει με την κατάργηση των άρθρων 61 του ν.3459/2006 και 60, παρ. 4, του ν.4139/2013. Παράλληλα, προβλέπεται ασταθές και αβέβαιο μέλλον για τα Κέντρα Πρόληψης μέχρι το 2027, αλλά και γενικότερα για την πρόληψη καθώς διαφαίνεται, εκ μέρους του Υπουργείου, μία ταύτιση της πρόληψης με την ενημέρωση και με αναχρονιστικές μεθόδους παρέμβασης, ενώ επιστημονικά γνωρίζουμε ότι το φαινόμενο της εξάρτησης είναι πολυπαραγοντικό και η αντιμετώπισή του προϋποθέτει την εμπλοκή όλης της κοινότητας με την ανάπτυξη ευρύτερων συνεργειών, πολυεπίπεδες-πολυεστιακές και μακροχρόνιες παρεμβάσεις με στόχο τη διαμόρφωση στάσεων και συμπεριφορών, που προάγουν ευρύτερα την υγεία.

Σήμερα, το Πανελλήνιο Δίκτυο Φορέων Πρόληψης της Εξάρτησης-μια μορφή σύνδεσης Φορέων, που εδώ και 30 χρόνια αναπτύσσουν Προγράμματα Πρόληψης των Εξαρτήσεων και Προαγωγής της Ψυχοκοινωνικής Υγείας σε Ελλάδα και Κύπρο- υποστηρίζοντας τον επιστημονικό, συνεργατικό -κοινωνικό του χαρακτήρα-εκφράζει δημόσια την βαθιά του ανησυχία και τους φόβους του για το μέλλον μιας κοινωνίας που της ζητούν ανενδοίαστα και χωρίς την παραμικρή συμμετοχή της σε διάλογο να γίνει συνένοχη σε ένα αφήγημα, που τείνει να ονομάσει «το Θεραπεύειν κάλλιον του Προλαμβάνειν», όταν η αξία του ανθρώπου είναι εξαργυρώσιμη.

Για το Πανελλήνιο Δίκτυο Φορέων Πρόληψης της Εξάρτησης, αυτό είναι το διακύβευμα που έχει να απαντήσει κάθε επιστημονικός χώρος, κάθε ομάδα, κάθε γειτονιά, κάθε κοινότητα απ’ άκρη σε άκρη. Οι πόρτες των φορέων πρόληψης σε όλη την Ελλάδα είναι ανοιχτές να επικοινωνήσουν με την κοινότητα, όλα όσα μας αφορούν, εργαζόμενους και λήπτες υπηρεσιών…για να βρούμε από κοινού τα βήματα μας προς την αποκατάσταση του αρχαίου ρητού… «Το Προλαμβάνειν κάλλιον του Θεραπεύειν». Βρισκόμαστε σε μία ιστορική στιγμή προσωπικής και συλλογικής ευθύνης με μοναδικό στόχο τη διάσωση της πρόληψης, της φιλοσοφίας και της ποιότητας των παρεχόμενων υπηρεσιών.

Απευθυνόμαστε στους φορείς κάθε τοπικής κοινότητας, στους αποδέκτες των υπηρεσιών μας να συστρατευθούμε και να διεκδικήσουμε την μη κατάθεση του εν λόγω νομοσχεδίου. Δηλώνουμε, ταυτόχρονα, τη διαθεσιμότητά μας για έναν ανοιχτό διάλογο, όπου μονάχα η επιστημονικά τεκμηριωμένη εμπειρία, μακριά από τεχνοκρατικές αντιλήψεις και επίτευξη οικονομιών κλίμακας, μπορεί να αποκαταστήσει την κρίση αξιοπιστίας, που έχει δημιουργηθεί σε όλη την ελληνική κοινωνία και επιστημονική κοινότητα, ως προς την συμβολή των επικείμενων αλλαγών προς την σωστή κατεύθυνση.

Τα μέλη της Συντονιστικής Επιτροπής του Πανελλήνιου Δικτύου Φορέων Πρόληψης της Εξάρτησης

Διονυσία Γκομώλη, Κέντρο Πρόληψης των Εξαρτήσεων & Προαγωγής της Ψυχοκοινωνικής Υγείας ΠΕ Ηλείας «ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ»

Νατάσα Βακαλοπούλου, Κέντρο Πρόληψης των Εξαρτήσεων & Προαγωγής της Ψυχοκοινωνικής Υγείας Δ. Νέας Ιωνίας «ΙΡΙΔΑ»

Χριστίνα Γώγου, Δίκτυο Υπηρεσιών Πρόληψης και Έγκαιρης Παρέμβασης ΚΕΘΕΑ

Γιάννα Ζορμπά, Κέντρο Πρόληψης των Εξαρτήσεων & Προαγωγής της Ψυχοκοινωνικής Υγείας ΠΕ Αχαΐας «ΚΑΛΛΙΠΟΛΙΣ»

Κλειώ Κουνδουράκη, Κέντρο Πρόληψης και Προαγωγής της Ψυχοκοινωνικής Υγείας «ΘΗΣΕΑΣ» Κυκλάδων

Αναστασία Μπεντεβή, Κέντρο Πρόληψης των Εξαρτήσεων & Προαγωγής της Ψυχοκοινωνικής Υγείας ΠΕ Αρκαδίας «ΑΝΕΛΙΞΗ»

Γιάννης Νέζης, Κέντρο Πρόληψης των Εξαρτήσεων & Προαγωγής της Ψυχοκοινωνικής Υγείας Δ. Αθηναίων«ΑΘΗΝΑ-ΥΓΕΙΑ»